Bro Morgannwg yn ennill gwobr arian lleoedd bwyd cynaliadwy

Mae Bro Morgannwg wedi ennill gwobr fawreddog Lleoedd Bwyd Cynaliadwy. Mae’r wobr yn cydnabod gwaith Bwyd y Fro i hyrwyddo bwyd iach, cynaliadwy a lleol ac i fynd i’r afael â rhai o heriau cymdeithasol mwyaf heddiw; o dlodi bwyd ac afiechyd sy’n gysylltiedig â deiet i’r brwydrau sy’n wynebu cynhyrchwyr a busnesau bwyd lleol a’r dirywiad mewn dealltwriaeth o ble daw ein bwyd.

Mae’r wobr yn cydnabod yn benodol llwyddiant Llwybr Bwyd blynyddol y Fro a lansiad Cyfeiriadur Cynhyrchwyr Bwyd y Fro yn ddiweddar wrth hyrwyddo gwaith cynhyrchwyr lleol a bwyd a gynhyrchir yn lleol.

Mae hefyd yn tynnu sylw at y gwaith hanfodol sy’n cael ei wneud i fynd i’r afael â thlodi bwyd a dreialwyd gyntaf gyda Phrosiect Bwyd Llanilltud ac sydd bellach yn cael ei gyflwyno i weddill y Fro.

Mae partneriaeth Bwyd y Fro yn dod â mwy na 150 o unigolion a sefydliadau ynghyd sy’n amrywio o gwmnïau arlwyo i ysgolion, yn ogystal â chynhyrchwyr unigol a busnesau bwyd.

Mae gwaith Cyngor Bro Morgannwg hefyd yn ymddangos yn amlwg yn y cyflwyniad gwobrau. Yn bennaf drwy’r cydweithrediad rhwng Cwmni Arlwyo Big Fresh sy’n eiddo i’r Cyngor, ysgolion lleol a chyfanwerthwyr o amgylch cynllun Llysiau mewn Ysgolion Cymru sy’n cael llysiau organig a gynhyrchir yn lleol i giniawau ysgol. Ym mis Medi daeth y Cyngor yn un o’r awdurdodau lleol cyntaf yng Nghymru i gyfyngu ar hysbysebu bwydydd afiach. Mae’r Cyngor hefyd yn gweithio ar gwmpasu Hwb Bwyd Amaeth i helpu i gefnogi cadwyni cyflenwi lleol. Sonnir hefyd am ymrwymiad Cyngor Bro Morgannwg i ddod yn gyflogwr Achrededig Cyflog Byw a mynd i’r afael ag anghydraddoldebau mewn cyflogau a pherfformiad mewn perthynas â rheoli gwastraff yn unol â’r hierarchaeth wastraff.

Cyflwynwyd y wobr i Gydlynydd Bwyd y Fro Louise Denham gan Derek Walker, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru yn ystod seremoni arbennig fel rhan o Gynhadledd Bwyd a Ffermio Go Iawn Cymru ym Mhen-y-Bont ar Ogwr.

Bwyd y Fro oedd ail bartneriaeth bwyd Cymru, pan sefydlwyd yn 2017. Fe’i harweinir gan Louise Denham ers 2020.

Mae Gwobr Lleoedd Bwyd Cynaliadwy yn gydnabyddiaeth a dathliad cenedlaethol sy’n seiliedig ar dystiolaeth o leoedd sy’n cymryd dull cydgysylltiedig, cyfannol tuag at fwyd cynaliadwy ac iach. Mae dyfarnwyr wedi dangos gweithgarwch ac effaith ar draws eu system fwyd gan y bartneriaeth fwyd a’u rhanddeiliaid i greu ‘Mudiad Bwyd Da’ lleol. Mae hyn yn gydnabyddiaeth o waith rhagorol y bartneriaeth fwyd ac o randdeiliaid ledled yr ardal.

Dywedodd Louise Denham, Cydlynydd Bwyd y Fro: “Mae’r wobr hon yn cydnabod yr holl waith gwych sy’n cael ei wneud gan y bartneriaeth ar hyn o bryd i wneud Bro Morgannwg yn un o’r lleoedd bwyd mwyaf cynaliadwy yng Nghymru. Mae’n glod i bawb sydd wedi gweithio’n galed i gyflawni hyn.

“Mae gwaith Bwyd y Fro wedi tyfu’n sylweddol yn ystod y blynyddoedd diwethaf ac mae bellach yn cyffwrdd â bywydau miloedd o bobl. Mae pethau fel Llwybr Bwyd blynyddol y Fro a’n cynllun llwyddiannus i gysylltu ysgolion â ffermwyr lleol yn rhoi cyfle i fwy o bobl i gael cynnyrch iach o ffynonellau lleol.

“Mae ein dull cyfannol, cydgysylltiedig o fynd i’r afael ag achosion ansicrwydd bwyd drwy Brosiect Mynediad Bwyd Llanilltud yn helpu i fwydo teuluoedd mewn ffordd sydd hefyd yn cynnal urddas ein cymunedau.

Dywedodd Leon Ballin, Rheolwr Rhaglen Lleoedd Bwyd Cynaliadwy: “Mae Bwyd y Fro wedi dangos yr hyn y gellir ei gyflawni pan fydd pobl greadigol ac ymroddedig yn gweithio gyda’i gilydd i wneud bwyd iach a chynaliadwy yn nodwedd ddiffiniol o ble maen nhw’n byw. Er bod llawer i’w wneud o hyd a llawer o heriau i’w goresgyn, mae Food Vale wedi helpu i osod meincnod ar gyfer dros 120 o aelodau eraill Rhwydwaith Lleoedd Bwyd Cynaliadwy y DU i’w dilyn. Dylent fod yn falch iawn o’r gwaith y maent wedi bod yn ei wneud i drawsnewid ein diwylliant bwyd ar y cyd a’n system fwyd er gwell.”

Mae Synnwyr Bwyd Cymru yn un o’r 6 partner yn y DU sy’n arwain Lleoedd Bwyd Cynaliadwy ac mae’n cefnogi 13 aelod Cymru. Ar ôl bod yn allweddol wrth sefydlu a meithrin partneriaethau bwyd fel rhan o’i waith sy’n arwain ar rwydwaith Lleoedd Bwyd Cynaliadwy yng Nghymru, mae Synnwyr Bwyd Cymru bellach hefyd yn cefnogi Llywodraeth Cymru gyda datblygu rhwydwaith ehangach Cymru o 22 o bartneriaethau bwyd lleol – un ym mhob un o ardaloedd awdurdodau lleol Cymru – gan hyrwyddo arloesedd ac arferion gorau mewn systemau bwyd iach a chynaliadwy.

“Rydym wrth ein bodd ein bod wedi cyflwyno gwobrau i saith o Leoedd Bwyd Cynaliadwy Cymru ac mor falch ein bod wedi croesawu dau aelod newydd arall i’r rhwydwaith,” meddai Pearl Costello, Rheolwr Lleoedd Bwyd Cynaliadwy Synnwyr Bwyd Cymru

“Rydym yn hynod falch o’r gwaith sy’n digwydd ledled Cymru, hi yw’r unig genedl yn y DU i gael partneriaethau bwyd ym mhob rhan o’r wlad. Mae’r aelodaeth gynyddol o Leoedd Bwyd Cynaliadwy, yn ogystal â’r nifer cynyddol o leoedd arobryn yng Nghymru yn dyst o’r gwaith caled a’r cydweithio sy’n digwydd ledled y wlad.”