Prosiect newydd yn rhoi mynediad at ffrwythau a llysiau ffres i deuluoedd gyda chymorth SPLICE a T-GRAINS

Mae Fferm Slade, yn Saint-y-brid ym Mro Morgannwg, wedi bod yn gweithio gyda Phrosiect Plant a Theuluoedd CSA (Amaethyddiaeth a Gefnogir gan y Gymuned) ar gyfer y tymor. Mae Fferm Slade wedi cynnal eu cynllun CSA ers 5 mlynedd gyda’r nod o ddarparu llysiau iach a chynaliadwy, i gyd wedi eu tyfu ar y fferm, i deuluoedd lleol.

Mae cynlluniau CSA yn seiliedig ar yr egwyddor o aelodau yn ymuno am dymor o lysiau ac yn talu ymlaen llaw am hyn. Mae hyn nid yn unig yn rhoi sicrwydd o farchnad i’r fferm ond hefyd yn cysylltu aelodau yn uniongyrchol â’r man lle mae’r bwyd yn dod. Mae astudiaethau diweddar gan brosiect TGRAINS wedi dangos bod aelodau CSA yn fwy tebygol o fwyta deiet iach a chynaliadwy, gyda 37% yn nodi eu bod yn bwyta mwy o amrywiaeth o lysiau o ansawdd, 27% yn nodi eu bod yn bwyta mwy o lysiau, a deiet aelodau CSA 28% yn is o ran allyriadau CO2.

Ond eto, mae’r data yn dangos bod cynlluniau CSA yn tueddu i fod yn ffenomen dosbarth canol, gwyn.

Mae’r bartneriaeth newydd hon gyda SPLICE yn ceisio mynd i’r afael â hyn trwy greu mynediad at fwyd maethlon o ansawdd uchel ar gyfer teuluoedd na fyddai, fel arall efallai, yn gallu cael mynediad at y cynllun, ac yn darparu rhwydwaith cefnogol o gymheiriaid i sicrhau bod teuluoedd yn manteisio i’r eithaf ar y cyfle.

Nid yw cyfranogwyr o brosiect SPLICE yn talu am y llysiau ond maent yn aelodau llawn o’r CSA. Yn lle hynny, bydd cost eu haelodaeth yn cael ei dalu trwy ysgogi aelodaeth o’r cynllun a’r gymuned ehangach o amgylch y fferm. Mae ffyrdd o godi arian yn cynnwys:

– Aelodau yn talu am wythnos ychwanegol o lysiau wrth ymuno

– Aelodau’n helpu i ddatblygu ceisiadau am gyllid

– Digwyddiadau cymunedol ar y fferm yn canolbwyntio ar godi arian

Cynhaliwyd y digwyddiad cymunedol cyntaf fis Hydref eleni, gyda Diwrnod Gweithgaredd Fferm yn cynnwys gweithgareddau fel taflu esgid law, campfa werdd gwely llysiau a mwy.

Fel rhan o astudiaeth hydredol ar draws y DU ar ddiogelwch bwyd o dan arweiniad Sefydliad Mannau Cynaliadwy Prifysgol Caerdydd – bydd canfyddiadau’r prosiect hwn yn ein helpu i ddeall yn well effaith mynediad at gynluniau llysiau, lle mae rhwystrau’n bodoli fel arfer. Mae gan y gwaith ymchwil hwn hefyd y potensial i weithredu fel tystiolaeth o’r ffordd y gall cynlluniau tebyg effeithio ar amrywiaeth o feysydd polisi sydd yn fras yn cynnwys bwyd, iechyd y cyhoedd, tlodi plant, llesiant, cydlyniant cymdeithasol, lleoliaeth, adferiad COVID ac amaethyddiaeth