Dinasyddion yn ymgynnull i drafod Ein Gorwelion Bwyd ym Mro Morgannwg

Ar 23 Tachwedd, ymunodd dros 60 o actifyddion, cynhyrchwyr bwyd a phartneriaid allweddol at ei gilydd yng Nghanolfan Gelfyddydau Memo y Barri i drafod strategaeth a gweledigaeth ar gyfer dyfodol bwyd ym Mro Morgannwg.

Cafodd y digwyddiad ei gynnal gan Bwyd y Fro, y bartneriaeth bwyd cynaliadwy ar gyfer Bro Morgannwg, a hwn yw’r cam nesaf yn eu nod o wneud y system fwyd leol ym Mro Morgannwg yn iachach ac yn fwy cynaliadwy. Er disgwylir i’r strategaeth bara am 5 mlynedd, bydd yn cael ei hymgorffori mewn gweledigaeth 100 mlynedd fel arwydd i gydnabod pwysigrwydd meddwl hirdymor er mwyn sicrhau bod anghenion cenedlaethau’r dyfodol yn cael eu hystyried.

Dechreuodd y diwrnod gyda chyfres o gyflwyniadau gan westeion arbennig a oedd yn gallu gosod yr olygfa ar gyfer y trafodaethau a fyddai’n dilyn.

Rhannodd y Cyng. Susan Lloyd-Selby, Hyrwyddwr Trechu Tlodi’r Cyngor, rai ystadegau difrifol am ansicrwydd bwyd yn y Fro, yn ogystal â chipolwg ar yr hyn yr ydym eisoes yn ei wneud yn y Fro.

Siaradodd Angelina Sanderson-Bellamy, Athro Systemau Bwyd ym Mhrifysgol Gorllewin Lloegr, am ein system fwyd yng nghyd-destun byd newidiol ac anghenion newidiol, a rhoddodd drosolwg o rai llwybrau at gyflawni sero net a senarios tebygol yn y dyfodol.

Mae Jenny McConnell o Swyddfa Cenedlaethau’r Dyfodol wedi cyflwyno Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a’u strategaeth newydd ‘Cymru Can’ sydd wedi nodi bwyd fel maes ffocws â blaenoriaeth gyda’r pŵer i gysylltu a chyfrannu at bob un o’u pum cenhadaeth ehangach.

Hefyd, ymunodd Fiona Kinghorn, Cyfarwyddwr Gweithredol Iechyd y Cyhoedd ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro, i rannu dealltwriaeth o bwysigrwydd mynd i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd a sicrhau poblogaeth leol iach mewn ymdrechion i ddatblygu system fwyd leol well.

A rhannodd Emma a Geraint Evans o Dresimwn eu profiadau o’r heriau a’r cyfleoedd o dyfu llysiau yn y Fro yn 2023.

Yna cafodd cyfranogwyr eu harwain gan Holly Butterworth o Cyfoeth Naturiol Cymru trwy’r Fframwaith Tri Gorwel – pecyn cymorth i wneud synnwyr o’n gweledigaeth ar gyfer y dyfodol a pha fesurau y gellid eu cyflwyno yn y presennol er mwyn cyflawni hyn.

Yna cymerodd y cyfranogwyr ran mewn tair sesiwn ymarferol i drafod pob Gorwel, sef 1: y sefyllfa bresennol; Gorwel 2: ein gweledigaeth ar gyfer y dyfodol; Gorwel 3: sut gallwn ni gyrraedd yno. Daeth safbwyntiau newydd i’r amlwg gan bob grŵp trafod, ac roedd y cyfranogwyr yn falch o allu dysgu o brofiadau ei gilydd a datblygu syniadau arloesol fel grŵp.

Cafodd cinio blasus a lluniaeth eu darparu gan yr arlwywyr lleol WildThing gan ddefnyddio cynhwysion tymhorol ac organig, a oedd yn cadw’r cyfranogwyr yn llawn ac yn effro trwy gydol y gweithdy. Ar ddiwedd y dydd, casglodd hwyluswyr yr holl nodiadau i ddechrau trefnu’r rhain mewn themâu.

Cynhaliwyd digwyddiad ar-lein ar wahân yr wythnos ganlynol ar gyfer y rhai na allant ymuno â’r digwyddiad wyneb yn wyneb.

Gallwch weld y cyflwyniadau a rannwyd yn ystod y diwrnod yma.

Y camau nesaf

Bydd Bwyd y Fro yn bwrw ymlaen â’r gwaith hwn i lunio strategaeth a gweledigaeth ddrafft a fydd yn cael ei rhannu yn gynnar yn 2024. Bydd cyfnod ymgynghori i sicrhau bod dinasyddion yn cael mwy o gyfleoedd i ddylanwadu ar y strategaeth hon. Bydd hyn yn cael ei gyfleu yn ein cylchlythyr, ar wefan Bwyd y Fro, a thrwy ein sianeli cyfryngau cymdeithasol.

Byddwn yn gweithio’n agos gyda phartneriaid yn y Cyngor, yn y BGC, yn y Bwrdd Iechyd ac mewn mannau eraill i sicrhau bod y gwaith hwn yn cyd-fynd mor agos â phosibl â strategaethau a pholisïau presennol ar draws Bro Morgannwg, megis cynllun Symud Mwy Bwyta’n Dda y Bwrdd Iechyd, cynllun Her Hinsawdd y Cyngor ‘Prosiect Sero’, ac wrth gwrs Cynllun Lles Bwrdd Iechyd Cyhoeddus y Fro.

Rydym yn gobeithio lansio’r strategaeth wedi’i chymeradwyo yn y gwanwyn nesaf. Bydd y strategaeth yn cael ei chyflawni gan bob partner, a bydd y cynnydd yn cael ei fonitro gan Grŵp Llywio Bwyd y Fro. Bydd Bwyd y Fro yn gofyn am gefnogaeth glir gan bartneriaid allweddol a fydd yn cael eu hannog i gofrestru i gymeradwyo’r strategaeth hon.

Dymuna Bwyd y Fro ddiolch i bawb a gymerodd yr amser i ymuno â digwyddiad Ein Gorwelion Bwyd, gyda diolch arbennig i’r rhai a gynorthwyodd i’w gynnal, gan gynnwys y siaradwyr, yr arlwywyr, yr hwyluswyr a Chanolfan Gelfyddydau Memo y Barri.

Diolch i’r holl bartneriaid sy’n parhau i gefnogi gwaith partneriaeth Bwyd y Fro. Edrychwn ymlaen at rannu’r strategaeth ddrafft â chi yn 2024.